Jest jedna wielka sprawa w porządku obrad Zgromadzenia Ogólnego FIDE, która może wywołać kryzys w szachach

Przygotuj się na kolejną wielką, brzydką awanturę, która może pochłonąć szachy – albo może zostać zamieciona pod dywan. Kto wie?

W ten weekend odbędzie się Zgromadzenie Ogólne FIDE – a jedna kwestia dominuje w porządku obrad. Chodzi oczywiście o Rosję.

Wielkie spotkanie szachowych biurokratów w 2025 roku odbędzie się 14 grudnia. Zgromadzenie Ogólne jest najwyższą władzą FIDE. De facto parlament FIDE. Spotyka się w ramach Kongresu FIDE i rzekomo to tam zapadają wszystkie ważne decyzje.

Przed pandemią odbywało się to osobiście, ale teraz – na szczęście – poza Olimpiadą odbywa się online.

Wiele z Zgromadzenia Ogólnego to jednak tylko procedura i teatr, ponieważ prawdziwe układy, dyskusje i decyzje zapadają dużo wcześniej. Niespodzianek jest więc niewiele i nie spodziewajcie się rozrywki.

Jeśli jednak lubicie politykę, szachy i niezwykle suche, biurokratyczne spotkania, nie ma nic lepszego.

Preambuła

Delegaci z 200 federacji członkowskich mają prawo głosu, a decyzje podejmowane są (kontrowersyjnie) w systemie jeden członek – jeden głos. Przed spotkaniem jedna federacja, Burkina Faso, jest zawieszona.

Afrykański kraj został ukarany w 2024 roku głównie z powodu zaległości finansowych i od tego czasu nic się nie zmieniło. Z tego powodu w porządku obrad znajduje się punkt proponujący wyrzucenie Federacji Szachowej Burkiny Faso z FIDE, co prawdopodobnie nastąpi.

Ale chwila. Co ciekawe, nowa, aktywna federacja złożyła wniosek o przyjęcie – o dokładnie tej samej nazwie – więc fani szachów z Burkiny Faso nie muszą się martwić, stara federacja zostanie wyrzucona na chwilę przed przyjęciem nowej. To takie typowe dla FIDE.

Nowe federacje z Gwinei, Wysp Marshalla i Kiribati również mają zostać zatwierdzone, co da FIDE trzech nowych członków i wzmocni szachy na środkowym Pacyfiku. Wszystkie trzy otrzymają dokładnie takie same prawa głosu jak, powiedzmy, Indie, Ameryka czy Rosja.

Budżet FIDE będzie odgrywał ważną rolę – Zgromadzenie Ogólne ma zatwierdzić zeszłoroczne rachunki oraz sposób wydawania pieniędzy przez FIDE w roku 2026 i wstępny budżet na rok 2027. Ile wynosiły wydatki prezydenta na podróże?

Omówione zostaną również zmiany w Podręczniku FIDE, czyli de facto w regulaminie szachowym, wraz z innymi procedurami administracyjnymi i głosowania. Postarajcie się nie zasnąć.

Ale porządek obrad naprawdę się ożywia, gdy dochodzimy do „Sekcji 3 – Sprawy federacji”. To jest ta wielka sprawa: Federacja Szachowa Rosji (CFR) wezwała do zniesienia ograniczeń nałożonych na swoich graczy przez FIDE po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.

Ma to potencjalnie ogólnoświatowe konsekwencje. Szachy mogą stać się jednym z niewielu głównych sportów, które ponownie dopuszczą rosyjskie i białoruskie drużyny, pozwalając im rywalizować i latać z flagami narodowymi na wydarzeniach. Jeśli szachy na to pozwolą, podobne wezwania pojawią się gdzie indziej – dokładnie na to liczy Rosja.

Od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku FIDE stosuje się do wytycznych Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) i wyklucza rosyjskie i białoruskie drużyny z międzynarodowych zawodów.

Przeważyła siła poparcia dla Ukrainy wśród zachodnich federacji oraz potrzeba utrzymania dobrych relacji z MKOl. Wiele federacji na całym świecie polega na MKOl i definicji szachów jako sportu olimpijskiego, aby odblokować źródła finansowania w swoich krajach. To kluczowe.

Pole manewru

Do tej pory rosyjski prezydent FIDE Arkady Dvorkovich był w zasadzie bezsilny w kwestii udziału Rosji i Białorusi i musiał zaakceptować decyzje podejmowane przez Radę FIDE.

Ale to się zmienia. Od Olimpiady w Budapeszcie w zeszłym roku FIDE stopniowo luzuje przepisy, co wkradło się na wydarzenia juniorskie i dla niepełnosprawnych, a ostatnio na Mistrzostwach Świata Kobiet w Szachach Drużynowych w Linares w Hiszpanii.

Mistrzostwa Świata Kobiet Drużynowych, wygrane przez Drużynę FIDE składającą się wyłącznie z rosyjskich graczy, wzbudziły wiele gniewu w listopadzie. Ukraińska Federacja Szachowa głośno protestowała, ostatecznie składając sprzeciw w ostatniej chwili.

Wydarzenie z neutralną, ale w pełni rosyjską „Drużyną FIDE” odbyło się mimo wszystko. FIDE zapewniała, że nie łamie własnych zasad i otrzymała od MKOl pismo o braku sprzeciwu, co pozwoliło kontynuować.

Ukraińska drużyna nawet rywalizowała w drugiej połowie drabinki, mimo wezwań z ogarniętego wojną kraju do wycofania się.

Jeszcze w maju 2025 roku MKOl potwierdził swoją decyzję o wykluczeniu rosyjskich i białoruskich federacji sportowych oraz ich drużyn.

Jednak CFR dostrzegła pewne pole manewru. W swoim wniosku do FIDE prezydent CFR Andrey Filatov wymienia szermierkę, judo i wioślarstwo jako „pozytywne przykłady” sportów, które pozwoliły rosyjskim sportowcom rywalizować, i wzywa szachy do pójścia w ich ślady.

Są to jednak ledwie główne sporty. To cienki koniec klina – podobnie jak szachy.

Filatov wzywa do ponownego dopuszczenia drużyn z Rosji i Białorusi do cyklu zawodów w 2026 roku, w tym Olimpiady Szachowej 2026, oraz do polecenia Radzie FIDE, aby ponownie zezwoliła na wywieszanie flag rosyjskich i białoruskich.

Ukraińska Federacja Szachowa z pewnością zgłosi sprzeciw, podobnie jak federacje z Anglii, Niemiec, Francji i USA. Spodziewajcie się serii interwencji w imieniu Ukrainy. Ale gdy dojdzie do głosowania, ile poparcia otrzymają?

Sprawa pojawiła się już wcześniej: na Zgromadzeniu Ogólnym FIDE w 2024 roku w Budapeszcie, kiedy została zaproponowana przez Federację Szachową Kirgistanu. Wywołało to oburzenie, a nawet pięciokrotny mistrz świata GM Magnus Carlsen wkroczył w politykę, apelując do FIDE o utrzymanie ograniczeń.

Ta próba zakończyła się porażką propozycji Kirgistanu, co oznacza, że oficjalne stanowisko FIDE, pomimo wyjątków, pozostało takie, że rosyjskie i białoruskie drużyny szachowe pozostają zakazane.

Czy tym razem będzie inaczej? Jeśli wniosek zostanie przegłosowany, jak zareaguje świat szachów? Czy kraje rozważą bojkot wydarzeń, takich jak Olimpiada, w których Rosja zamierza uczestniczyć?

Potencjalne konsekwencje są ogromne. Prawdopodobnie decyzja została już przesądzona w jedną lub drugą stronę. Dowiemy się w niedzielę.

Możecie oglądać Zgromadzenie Ogólne FIDE na kanale YouTube FIDE tutaj.