Khi một thanh niên 19 tuổi trở thành nhà vô địch cờ vua thế giới trẻ nhất trong lịch sử, thật hợp lý khi kỳ vọng một số biến động. Nhưng bao nhiêu biến động là bình thường?
Kể từ khi vô địch Giải vô địch cờ vua thế giới 2024, người mang chuẩn mực mới của Ấn Độ trong làng cờ vua, GM Gukesh D đã không còn là thế lực thống trị như nhiều người tiền nhiệm lừng lẫy của anh.
Thực tế, Gukesh đã gặp khó khăn như chưa từng có. Gánh nặng trên vai người đội vương miện thật nặng nề. Anh vẫn chưa giành thêm giải đấu nào kể từ khi lên ngôi.
Phong độ bất ổn suốt năm 2025 nối tiếp bằng khởi đầu tồi tệ năm 2026, khi tuần trước anh về đồng hạng chót tại giải đấu mời Prague Masters với 10 kỳ thủ. Đương kim vô địch thế giới cũng đã rơi khỏi top 20 thế giới.
Đôi khi, thật đau lòng khi theo dõi. Kết quả của Gukesh sa sút đến mức—anh chỉ thắng ba ván trong ba giải đấu lớn tính đến nay trong năm—điều này đã gây ra nhiều bàn tán trong giới cờ vua và lo ngại từ người hâm mộ ở quê nhà Ấn Độ. Một số lời chỉ trích khá gay gắt.
Phong độ của Gukesh cũng trái ngược hoàn toàn với đối thủ cùng thế hệ Gen-Z, GM Nodirbek Abdusattorov.
Ngôi sao người Uzbekistan đã vô địch London Chess Classic cuối năm ngoái, tiếp theo là chiến thắng tại giải đấu huyền thoại Tata Steel Chess Tournament ở Wijk aan Zee, và sau đó đăng quang ngôi nhất tuyệt đối tại Prague Chess Festival.
Điều đó khiến Abdusattorov trở thành kỳ thủ có phong độ cao nhất thế giới hiện tại.
Và này, đây là bước ngoặt.
Bất chấp chuỗi thành tích phi thường, Abdusattorov sẽ không tham dự FIDE Candidates Tournament 2026—sự kiện quyết định người thách đấu Gukesh cho ngôi vô địch thế giới.
Trong chuyên mục của mình trên tờ báo Argentina La Nacion, GM Pablo Ricardi lập luận rằng một sự thật phơi bày sự bất thường về cấu trúc trong chu kỳ vô địch.
Ông viết: "Tại giải Prague Masters vừa kết thúc, Gukesh đã chạm đáy. Theo nghĩa đen, vì anh ấy đứng cuối trong một giải đấu kín với mười kỳ thủ.
"Một màn trình diễn không xứng tầm nhà vô địch thế giới. Người ta phải lục lại các kho lưu trữ sâu xa để tìm một tiền lệ tương tự, nếu có. Rõ ràng anh ấy cần tập hợp lại và bắt đầu mới, để lấy lại bình tĩnh và năng lượng tích cực.
"Ngay trong tháng Ba này, Candidates Tournament sẽ bắt đầu tại Cyprus, giải đấu sẽ xác định người thách đấu mà Gukesh sẽ phải đối mặt để bảo vệ danh hiệu của mình.
"Chiến thắng trận đấu với bất kỳ ai trở thành người thách đấu—đó phải là mục tiêu của anh ấy; trận đấu đó vừa là sự thanh lọc vừa là phương thuốc cho tình trạng hiện tại của anh ấy."
Theo Ricardi, mặt trái của đồng xu được đại diện bởi kỳ thủ xuất sắc nhất hiện tại, Abdusattorov.
"Năm ngoái, cậu ấy đã không vượt qua vòng loại Candidates Tournament, vì vậy cậu ấy sẽ không có mặt trong số tám ứng viên tại Cyprus, mặc dù, như chúng tôi đã nói, cậu ấy là kỳ thủ xuất sắc nhất hiện tại, với tất cả sự tôn trọng dành cho Carlsen."
Và đây là mấu chốt: "Do đó, một nghịch lý xuất hiện," Ricardi giải thích. "Nhà vô địch thế giới không xứng tầm với danh hiệu của mình, và người chơi hay nhất hiện nay thậm chí không thể tranh giành quyền trở thành người thách đấu."
Ricardi tin rằng môn thể thao này có thể hưởng lợi từ một cách tiếp cận năng động hơn—một cách cho phép cuộc chiến giành vương miện phản ứng nhanh hơn với phong độ hiện tại.
"Điều mà Bobby Fischer hứa hẹn nhưng không thực hiện được—bảo vệ danh hiệu thế giới ba lần một năm—có thể là một lựa chọn. Thậm chí hai lần một năm cũng là quá đủ để có một nhà vô địch năng động, đã được chứng minh và chân chính."
Phần cuối sẽ gây tranh cãi ngày nay cũng như hồi những năm 70. Nhưng nó có thể đại diện, cùng với sự phổ biến gần đây của Fischer Random, hay còn gọi là Freestyle, một lĩnh vực tư duy cờ vua khác mà Fischer đã đi trước thời đại.
Chúc mừng sinh nhật thiên tài cờ vua quá cố đầy biến động, người có sinh nhật vào ngày 9 tháng 3.