FIDE, cơ quan quản lý cờ vua thế giới, đã gây chấn động làng cờ trong tuần này với một thay đổi gây tranh cãi nhưng đầy hấp dẫn đối với World Cup vốn được yêu thích.
Liên đoàn cờ vua thế giới hôm thứ Ba thông báo rằng hội đồng của họ đã phê duyệt thể thức mới cho cả World Cup Cờ mở và Cờ nữ bắt đầu từ năm 2027.
Thể thức loại trực tiếp kéo dài một tháng truyền thống—thường rất khắc nghiệt và tàn bạo—sẽ được thay thế bằng một hệ thống kết hợp gồm các bảng vòng Thụy Sĩ để vòng loại, sau đó là vòng loại trực tiếp.
Liên đoàn cho biết những thay đổi này sẽ làm cho giải đấu ngắn hơn, dễ tiếp cận hơn và có nhiều phần thưởng hơn cho các kỳ thủ, đồng thời vẫn duy trì vị thế là một trong những cửa ngõ chính dẫn đến Candidates Tournament.
Theo hệ thống mới, World Cup Cờ mở, do GM Javokhir Sindarov giành chiến thắng năm ngoái, sẽ bắt đầu với bốn giải đấu Thụy Sĩ chín vòng. Bốn người đứng đầu mỗi bảng sẽ đủ điều kiện tham gia vòng loại trực tiếp 16 người.
Giải Nữ, diễn ra riêng biệt, sẽ sử dụng hai bảng Thụy Sĩ để chọn ra tám người vào vòng loại trực tiếp. Tiền thưởng sẽ tăng lên và tổng thời gian diễn ra giải đấu sẽ giảm đáng kể. Năm ngoái, giải Nữ được tổ chức tại Batumi, Georgia, và do GM Ấn Độ Divya Deshmukh giành chiến thắng.
Thông báo này đã ngay lập tức gây ra những cuộc tranh luận sôi nổi trong cộng đồng cờ vua.
Một trong những chỉ trích mạnh mẽ đầu tiên đến từ GM Đan Mạch Peter Heine Nielsen, người thứ hai lâu năm của GM Magnus Carlsen và là ứng cử viên cho chức phó chủ tịch FIDE trong cuộc bầu cử năm nay.
Trả lời thông báo của FIDE trên X, Nielsen lập luận rằng quyết định này được thúc đẩy bởi chính trị chứ không phải cân nhắc thể thao.
"Cả FIDE và FIFA đều đang mở rộng số lượng người tham gia World Cup của họ. Cả hai đều có cuộc bầu cử Tổng thống sắp tới. Đừng tìm kiếm lý do thể thao, khi chúng hoàn toàn bị thúc đẩy bởi động cơ chính trị, nhằm mục đích tái đắc cử. Họ muốn làm hài lòng các đại biểu, không phải người chơi, cũng không phải người hâm mộ."
Bình luận của Nielsen đề cập đến cuộc bầu cử tổng thống FIDE sắp tới, trong đó tổng thống đương nhiệm Arkady Dvorkovich dự kiến sẽ tìm kiếm một nhiệm kỳ khác.
Chiến dịch tranh cử đang diễn ra sôi nổi. Chủ tịch FIDE được bầu bởi các đại biểu từ các liên đoàn thành viên chứ không phải bởi các kỳ thủ, điều này thường có nghĩa là những quyết định lớn được đưa ra trong thời gian trước bầu cử trở thành chủ đề tranh luận chính trị.
Có ý kiến cho rằng thể thức hiện tại đã trở nên cồng kềnh. Với hơn 200 người tham gia, World Cup 2025 kéo dài gần bốn tuần, tạo ra thách thức về lịch trình cho các kỳ thủ hàng đầu, đồng thời khiến các liên đoàn và nhà tổ chức khó khăn trong việc sắp xếp giải đấu vào một lịch thi đấu ngày càng dày đặc.
Năm ngoái, London Chess Classic không chắc chắn về những người tham gia do trùng lịch với World Cup. Sự việc xảy ra khi siêu sao Ấn Độ GM Praggnanandhaa R đã chơi ở bảng mở và đối đầu với những kỳ thủ nghiệp dư.
Một giải đấu ngắn hơn cũng có thể giảm chi phí lưu trú và giúp các kỳ thủ từ các liên đoàn nhỏ hơn tham gia thực tế hơn.
Nhưng điều khiến World Cup trở nên hấp dẫn chính là các trận đấu loại trực tiếp, nơi một ngày thi đấu tồi tệ có thể loại bỏ ngay cả những ứng cử viên mạnh nhất.
Cho đến ba năm trước, World Cup là giải đấu duy nhất còn thiếu trong bộ sưu tập chiến thắng đồ sộ của Carlsen vĩ đại. Ông đã giành danh hiệu FIDE World Cup đầu tiên và duy nhất vào tháng 8 năm 2023 tại Baku, Azerbaijan. Carlsen, kỳ thủ số một thế giới, đã chọn không tham gia giải đấu năm ngoái tại Goa, Ấn Độ.
Chín vòng đấu mang đến cho các kỳ thủ nhiều cơ hội hơn để phục hồi sau một khởi đầu không thuận lợi, đồng thời đảm bảo rằng việc đủ điều kiện vào vòng loại trực tiếp dựa trên thành tích ổn định chứ không phải một cặp đấu khó khăn.
Không phải ai cũng bị thuyết phục.
World Cup đã nổi tiếng là một trong những sự kiện kịch tính nhất của cờ vua chính xác bởi vì mỗi trận đấu đều mang những hậu quả to lớn.
Những cú sốc, loại bỏ bất ngờ và các loạt tiebreak kéo dài đã trở thành những đặc điểm xác định của cuộc thi. Các nhà phê bình lo ngại rằng việc đưa vào giai đoạn Thụy Sĩ có thể làm giảm bớt sự căng thẳng đó, thay thế mối nguy hiểm trực tiếp bằng một cuộc đua vòng loại dần dần hơn.
Cũng có những câu hỏi về thể thao. Các giải đấu Thụy Sĩ chắc chắn liên quan đến các hệ thống tie-break phức tạp, và một số nhà quan sát đã đặt câu hỏi liệu việc đủ điều kiện vào vòng loại trực tiếp có nên phụ thuộc vào điểm Buchholz hay các tiêu chí phụ khác thay vì đối đầu trực tiếp hay không.
Một vấn đề khác có khả năng được tranh luận là sự cân bằng cạnh tranh. Trong khi FIDE cho biết các bảng Thụy Sĩ sẽ được cân bằng theo sức mạnh, các kỳ thủ và người hâm mộ sẽ xem xét kỹ lưỡng kết quả bốc thăm để đảm bảo rằng mỗi bảng đều có những con đường tương đương vào vòng loại trực tiếp.
Liệu cấu trúc mới có được ưa chuộng hay không sẽ chỉ rõ ràng khi nó ra mắt vào năm 2027.