Carlsen en FIDE liggen elkaar opnieuw in de haren – en nu mengt Nakamura zich er ook in

Het is de laatste tijd rustig geweest op het front van schakers die in het openbaar ruziën met FIDE – maar zoals altijd bij dit gekke spel liggen etterende onopgeloste kwesties nooit ver onder de oppervlakte.

En zo blijkt maar weer in de afgelopen dagen, nu FIDE opnieuw een flinke veeg uit de pan krijgt, dit keer van de twee beste spelers ter wereld. Voor een sportbond is dat geen goede look.

GM Magnus Carlsen en GM Hikaru Nakamura hebben allebei vanaf de zijlijn van het nieuwste Freestyle Chess-evenement, dat in Zuid-Afrika van start gaat, kritiek geuit op FIDE.

Diepere ruzie?

Dit is wellicht geen toeval, gezien de eerdere vijandigheid tussen FIDE en Freestyle Chess. Freestyle leek vorig jaar immers de autoriteit van FIDE uit te dagen toen het probeerde een eigen wereldkampioenschap op te zetten. Als je je afvraagt wie er achter deze Freestyle-onderneming zit: het werd opgericht door de Duitse zakenman Jan Henric Buettner, samen met Carlsen.

De nieuwste rel, aangewakkerd door Carlsen en waar Nakamura zich – niet zonder reden – in mengt, draait helemaal om kwalificatie voor het allesbeslissende FIDE Candidates-toernooi. Moeten de acht spelers die strijden om de Wereldkampioen uit te dagen bestaan uit de acht hoogst gerate spelers die willen deelnemen?

Carlsen en Nakamura lijken daar zo over te denken. En ze zijn niet de enigen.

Dat is echter niet wat de regels zeggen. Dit jaar is Nakamura de enige speler die zich via zijn rating kwalificeerde, die momenteel 2810 is. Na Carlsen is hij de hoogst gerate speler ter wereld en de enige andere die momenteel boven de 2800 zit.

Zou hij niet naar de FIDE Candidates moeten gaan en strijden voor het recht om GM Gukesh D's wereldtitel uit te dagen (die Carlsen vrijgaf na een nieuwe ruzie met FIDE)? Juist. Iedereen is het daarmee eens.

Maar het was niet zo eenvoudig. Nakamura moest een eigen mini-queeste ondernemen om genoeg partijen te spelen om aan de 40-partijen-eis van FIDE te voldoen.

Het wordt bizar

Carlsen vindt dit onnodig en maakt zich ook zorgen over de andere spelers in de top acht die zijn misgelopen.

“Het feit dat Nakamura rondreist om deze – zoals hij het zelf noemt, verwijzend naar iets wat ik jaren geleden zei, Mickey Mouse-toernooien te spelen om zich te kwalificeren voor de Candidates, om de 40 partijen te spelen die FIDE vereist.

“Ik vind dat absoluut… het is bizar. Het is waanzin, waarom zou je iemand die overduidelijk goed genoeg is om in de Candidates te spelen, verplichten om deze toernooien te spelen waar hij eigenlijk geen tijd voor heeft? Nou, je wilt de beste spelers in de Candidates en hij is duidelijk een van hen.”

Carlsen's opmerkingen hebben het debat over hoe spelers bij de Candidates komen, die bedoeld is als de ontmoeting van de ware elite, opnieuw aangewakkerd. Zouden niet alle plaatsen op basis van rating moeten worden toegekend? Zodat de Candidates gegarandeerd de beste spelers heeft?

Momenteel zijn er verschillende routes naar kwalificatie, waaronder het winnen van de FIDE Grand Swiss of het eindigen als derde in de FIDE World Cup. Maar levert dit veelzijdige (en duivels ingewikkelde) kwalificatieproces de beste resultaten op?

GMs Vincent Keymer, Arjun Erigaisi en Alireza Firouzja – drie spelers die iedereen volgend jaar naar Cyprus wilde zien reizen – zullen allemaal ontbreken. Vooral Keymer heeft dit jaar schitterend gespeeld, maar haalde net niet de eindstreep in de evenementen die er voor de Candidates toe deden.

Niet iedereen kan erbij zijn, zoals FIDE's CEO Emil Sutovsky op X opmerkte.

Hij richtte zich op Carlsen's opmerkingen en zei: “'Overduidelijk goed genoeg' is een slechte definitie om een speler te selecteren voor de FIDE Candidates. Tenzij we terugkeren naar een wildcard-systeem in de Candidates (niet onder mijn toezicht!), kan het niet werken.

“'Hij heeft er eigenlijk geen tijd voor' is echter alarmerender. Echt? We hebben het over kwalificatie voor het belangrijkste toernooi in twee jaar.

“Hoe kan het dat een top-prof, die zich zou moeten kwalificeren via rating die bewijst dat hij nog steeds een top-prof is, geen tijd heeft? Het is op zoveel niveaus verkeerd.

“De vereisten waren eigenlijk heel bescheiden – en achteraf te bescheiden, makkelijk te omzeilen. Onze fout. Maar om een vereiste om daadwerkelijk schaak te spelen 'bizar' te noemen, is bizar.”

Sutovsky is een official die zijn organisatie – en beslissingen waar hij bij betrokken is – graag krachtig verdedigt.

Opvallend is dat Sutovsky zei dat hij de ratingsroute helemaal zou willen 'elimineren'.

“In de toekomst zal ik een voorstel indienen om de ratingsplek volledig te schrappen voor Candidates-2028. World Cup, Grand Swiss, FIDE Circuit, en nu Total World Championship Tour zullen de kwalificatiepaden zijn.”

Vermoedelijk niet de reactie waar Carlsen op hoopte.

Toen dook Nakamura erin, gebruikmakend van zijn favoriete medium: de YouTube-uitweiding. Maar zoals altijd maakte hij een aantal uitstekende punten.

Nakamura viel Sutovsky aan en zei dat hij zich onprofessioneel gedraagt door in het openbaar op sociale media op zowel hem als Carlsen te schieten, en wees er (opnieuw) op dat hij veel meer verdient met contentcreatie dan met klassiek schaken en zei dat dit het falen van FIDE is.

“Als je de CEO bent, doe dan je werk. Zorg voor meer sponsors,” zei hij.

Nakamura's grief

Nakamura zei verder dat het de leiding van FIDE was die Carlsen wegjoeg en nu ook hem tegenwerkt.

“Het voelt alsof hij [Sutovsky] consequent probeert Magnus of mij tegen te werken,” zei Nakamura.

Volgens Nakamura is de 'vijandige omgeving' die FIDE creëert een belangrijke reden dat hij niet van plan is nog veel klassiek schaken te spelen.

“Ik hoef me met deze onzin niet bezig te houden,” zei hij, en voegde eraan toe: “Waarom zou ik ooit iets met FIDE willen doen?”

Dus de schaakwereld is opnieuw in oorlog. Het feit dat dit naar buiten kwam vanuit Zuid-Afrika, waar de Freestyle Chess Tour opnieuw van start gaat, kan toeval zijn of niet. Maar er is duidelijk iets aan de hand op de achtergrond.

Wat levert dit op?

Carlsen en Nakamura lijken het de laatste tijd relatief goed met elkaar te kunnen vinden.

Ze zingen in ieder geval uit hetzelfde liedboek over deze kwestie. Het is goed om te zien (hoewel we wel van hun rivaliteit hielden!).