Rusland voor het eerst in de FIDE-geschiedenis buiten de top 20 van de schaakwereld
Wanneer de eerste FIDE-ranglijst van 2026 in januari wordt gepubliceerd en de aandacht uitgaat naar de topspelers, zal één grote naam ontbreken.
GM Ian Nepomniachtchi, Ruslands nummer één en tweevoudig uitdager voor het klassieke Wereldkampioenschap, zal zijn gezakt naar de 24e plaats. Laag naar de maatstaven van zo'n groot speler.
Nepomniachtchi's positie is niet alleen voor hem van belang. Het betekent dat er voor het eerst sinds het begin van de officiële ranglijsten geen Rus meer in de wereldwijde top 20 zal staan.
Net nu de beperkingen op Russische teams en symbolen worden versoepeld, lijkt de traditionele schaakgrootmacht weg te glijden uit de top van het spel.
Aan het begin van 2025 was Nepomniachtchi de enige overgebleven hoogst gerangschikte Rus, maar zijn vorm is dit jaar alarmerend gedaald.
In augustus viel hij uit de top 10, nu staat hij in de live-ranglijst—die op 31 december officieel wordt—op de 24e plaats. Dit komt nadat hij in november in ronde 2 van de FIDE World Cup werd uitgeschakeld en sindsdien weinig actie heeft gezien.
Op dit moment is hij in Doha om zijn titel van mede-wereldkampioen Blitz te verdedigen, hoewel twee nederlagen zijn kansen hebben geschaad.
Zelfs aan het begin van 2025 zou deze val uit de gratie voor velen ondenkbaar zijn geweest.
Russisch succes
De geschiedenis van Rusland in het schaken is lang en roemrijk. En terecht—met de beroemde Russische Schaakschool die kampioen na kampioen voortbrengt, heeft geen enkel ander land zoveel bijgedragen aan het schaken. Geen enkel ander land heeft ook zoveel succes gekend, of zo'n sterke basis van getitelde spelers opgebouwd.
Rusland en daarvoor de Sovjet-Unie domineerden het Wereldkampioenschap en teamcompetities sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Toch staat Rusland in 2026 voor een ernstig verzwakt team op de FIDE Olympiade en slechts een kleine kans via GM Andrey Esipenko op een uitdager voor de wereldtitel.
Er zijn groene scheuten van herstel om naar uit te kijken in het Russische schaken.
Mocht "Nepo" er niet in slagen zijn mojo terug te vinden, dan is Esipenko naar voren gekomen als zijn waarschijnlijke opvolger. Hij staat op het punt om de 2700-club te betreden en heeft laten zien dat hij met de besten mee kan. Hij heeft ook een groot 2026 voor de boeg.
In november redde de 23-jarige uit Novocherkassk in de regio Rostov de eer van Rusland door de laatste plek in het 2026 FIDE Candidates Tournament te veroveren.
Esipenko herstelde zich van een hartverscheurend verlies tegen GM Wei Yi uit China in een spannende halve finale van de 2025 FIDE World Cup door Yakubboev met 2-0 te verslaan en de derde plaats te pakken.
Voor nu zijn alle hoop gevestigd op Esipenko.
Het enorm getalenteerde IM Roman Shogdzhiev is een andere toekomstspeler van wie grote dingen worden verwacht. Maar met slechts 10 jaar oud kan het nog even duren voordat hij de top 20 bedreigt.
Er was meer vreugde in het Russische schaken. In november triomfeerde een team dat volledig uit Russen bestond, dat onder de FIDE-vlag uitkwam, ook op de 2025 Women's World Team Chess Championships in de Spaanse stad Linares. In 2026 zal dit team als Russen kunnen deelnemen.
En pas deze week versloeg GM Aleksandra Goryachkina de Chinese GM Zhu Jiner in een blitz play-off om de kroon bij de vrouwen in het Rapid te winnen. Goryachkina is nu de hoogst gerangschikte Russische vrouw in de schaakgeschiedenis met een piek-FIDE-rating van 2611.
Russische GM Vladislav Artemiev werd ook tweede in het Open evenement van het World Rapid. Artemiev, de Europees Schaakkampioen van 2019, was een serieuze kanshebber en versloeg onderweg de uiteindelijke winnaar GM Magnus Carlsen.
Russische spelers mogen dan buiten de top 20 vallen, maar het rijk zal terugslaan.