Wil jij de schaakwereld regeren? FIDE onthult wat er nodig is om verkozen te worden
Er zijn eenvoudigere manieren om een kleine geopolitieke figuur te worden. Sommige vereisen minder nominatieformulieren.
Dinsdag publiceerde FIDE haar nieuwe verkiezingstijdlijn voor 2026 waarin in prachtig bureaucratisch detail wordt uiteengezet hoe men het presidentschap van de wereldwijde schaakfederatie kan nastreven. Er zijn deadlines. Continentale vereisten. Verkiezingscommissies. Aanbevelingsbrieven. Constitutionele clausules. Veel PDF's.
Officieel is het proces eenvoudig. Verzamel steun van federaties over de continenten, stel je team samen, dien je papieren in, voer een nobele campagne voor de toekomst van het schaken en laat de democratie haar gang gaan.
Onofficieel? Iedereen in de schaakwereld kent de echte toelatingseisen al.
Ten eerste helpt het enorm als de Chess Federation of Russia, en bij algemene aanname het Kremlin, achter je staat. Dat is niet een steun die iedereen krijgt. Ten tweede helpt het als je onafhankelijk rijk bent, of toegang hebt tot iemand die dat is. Bij voorkeur beide.
Dat is al tientallen jaren waar en er is absoluut niets in het pas aangekondigde proces voor 2026 dat erop wijst dat 2026 anders zal verlopen.
De huidige president, Arkady Dvorkovich, was deze week in Sri Lanka om het Commonwealth Chess Championship 2026 te openen. Hij werd in 2022 herkozen met 157 tegen 16 stemmen, een marge zo groot dat het meer leek op een Sovjet-referendum dan op een omstreden verkiezing.
Zijn politieke achtergrond is nooit verborgen geweest: voormalig vice-premier van Rusland, voormalig Kremlin-insider, voormalig organisator van het WK. De afgelopen weken reisde Dvorkovich de wereld rond om het woord van het schaken te verspreiden, handig vóórdat de verkiezingscampagne officieel begint.
De 54-jarige wordt ook beschuldigd van het overtreden van FIDE's strikte verkiezingsregels, wat de federatie heeft ontkend. Op dit moment is elke beschuldiging mogelijk politiek gemotiveerd.
Vergis je niet: het idee dat het wereldwijde schaken op de een of andere manier als een zuivere sport buiten de geopolitiek bestaat, is al lang verlaten.
De huidige president kan zich opnieuw verkiesbaar stellen omdat FIDE in 2023 stilletjes de ambtstermijnlimieten voor de president heeft afgeschaft, waardoor de weg voor Dvorkovich om in 2026 campagne te voeren handig werd vrijgemaakt. Was er protest tijdens de Algemene Vergadering van FIDE toen de motie werd doorgedrukt? Slechts een beetje.
Potentiële uitdagers cirkelen al rond. Voormalig president Kirsan Ilyumzhinov—buitenaardse wezensliefhebber, gesanctioneerde voormalige leider van Kalmukkië—zou naar verluidt geluiden maken over een nieuwe poging.
Dan is er Wadim Rosenstein, de Duitse organisator die steeds vaker wordt genoemd als de kandidaat van de westerse federaties en hervormingsgezinde bestuurders.
Rosenstein, de man achter de WR Group-serie evenementen, heeft geld, connecties en, misschien wel het belangrijkste, de bereidheid om beide uit te geven aan een campagne die de meeste verstandige mensen volledig zouden vermijden.
Maar voor Rosenstein is de mislukte poging van GM Garry Kasparov in 2014 een waarschuwing uit de geschiedenis. Kasparov, de grootste naam in het schaken destijds, schakelde de Amerikaanse schaakweldoener Rex Sinquefield in als zijn genomineerde.
Sinquefield steunde de campagne met enorme financiering, naar verluidt $20 miljoen, maar de zittende president Ilyumzhinov won de verkiezing met 110-61. Waarom? Het hielp om Rusland aan zijn zijde te hebben.
Want dat is het deel dat zelden openlijk wordt gezegd: je kandidaat stellen voor het FIDE-presidentschap is verschrikkelijk duur, en zelfs dan is het niet genoeg.
Eenmaal in functie reis je constant. Je woont congressen, jeugdevenementen, continentale kampioenschappen, ontwikkelingsseminars, federatiediners en recepties bij in hotels met tapijten die lijken op Koude Oorlog-diplomatie. Je glimlacht tijdens toespraken over "de toekomst van het schaken in de regio." Je belooft steunprogramma's. Je bouwt allianties. Je financiert zichtbaarheid. Je leert heel snel dat elke federatie, hoe klein ook, precies één stem heeft.
En die stemmen doen er net zoveel toe, of ze nu komen uit India, Duitsland, Rusland of een eilandstaat met minder getitelde spelers dan een fatsoenlijke schaakclub in Londen.
Dit is overigens waarom miljardairs en door de staat gesteunde figuren vaak floreren in de schaakpolitiek. Idealisten ontdekken uiteindelijk dat "hervormingsbeweging van onderaf" geen geaccepteerde betaalmethode is.
De ironie is natuurlijk dat schakers zelf hier vrijwel geen directe zeggenschap over hebben.
De beste grootmeesters ter wereld mogen dan klagen op X, open brieven ondertekenen of interviews geven over bestuur, of—waarschijnlijker—de verkiezing volledig negeren en niets doen.
Maar het daadwerkelijke stemproces dat in gang wordt gezet wanneer afgevaardigden elkaar deze september in Samarkand, Oezbekistan, ontmoeten, blijft het domein van federaties en politieke blokken. Het is keiharde politieke handel.
Toch overleeft de romantiek. Elke verkiezingscyclus produceert gefluister over hervorming, transparantie, modernisering, digitale transformatie en "het schaken naar een hoger niveau tillen." Elke kandidaat belooft eenheid. Elke campagne beweert de toekomst te vertegenwoordigen.
En elke doorgewinterde waarnemer controleert stilletjes eerst twee dingen: Wie heeft Moskou? En wie betaalt het diner?